Nowoczesny dom z pompą ciepła — jak działa pompa ciepła

Poradnik5 listopada 20258 min czytania

Pompa ciepła — co to jest i jak działa? Kompletny przewodnik 2026

Zespół PBAC·Certyfikowani instalatorzy pomp ciepła

W skrócie

Pompa ciepła pobiera energię cieplną z otoczenia (powietrza, gruntu lub wody) i przenosi ją do budynku, zużywając niewielką ilość prądu. Z 1 kW energii elektrycznej wytwarza 3–5 kW ciepła. Wyróżniamy pompy powietrze-woda (najpopularniejsze w Polsce), powietrze-powietrze i gruntowe. Nowoczesne modele pracują skutecznie nawet przy -25°C.

Czym jest pompa ciepła?

Pompa ciepła to urządzenie grzewcze, które wykorzystuje energię odnawialną zgromadzoną w otoczeniu — powietrzu, gruncie lub wodach gruntowych — do ogrzewania budynku i przygotowania ciepłej wody użytkowej. W odróżnieniu od tradycyjnych kotłów gazowych czy olejowych, pompa ciepła nie spala paliwa. Zamiast tego przenosi ciepło z jednego miejsca do drugiego, zużywając przy tym stosunkowo niewielką ilość energii elektrycznej. Dzięki temu z 1 kW pobranego prądu pompa ciepła potrafi dostarczyć od 3 do 5 kW ciepła — reszta pochodzi z darmowej energii otoczenia.

Zasada działania — odwrócony obieg chłodniczy

Pompa ciepła działa na zasadzie termodynamicznego obiegu chłodniczego, znanego jako cykl Carnota. W skrócie: czynnik chłodniczy (np. R290, R32) krąży w zamkniętym obiegu przez cztery kluczowe elementy. W parowniku czynnik chłodniczy odbiera ciepło z otoczenia (powietrza, gruntu) i odparowuje w niskiej temperaturze. Sprężarka podnosi ciśnienie i temperaturę gazowego czynnika — to jedyny element wymagający energii elektrycznej. W skraplaczu gorący gaz oddaje ciepło do instalacji grzewczej budynku, skraplając się z powrotem w ciecz. Zawór rozprężny obniża ciśnienie czynnika, przygotowując go do ponownego odparowania. Cały cykl powtarza się w sposób ciągły, dostarczając ciepło do domu.

Typy pomp ciepła

Wyróżniamy trzy główne typy pomp ciepła ze względu na źródło ciepła. Pompy powietrze-woda (air-to-water) są najpopularniejsze w Polsce — pobierają ciepło z powietrza zewnętrznego i przekazują je do instalacji wodnej (ogrzewanie podłogowe, grzejniki, CWU). Ich montaż jest najprostszy i najtańszy. Pompy powietrze-powietrze działają jak klimatyzatory z funkcją grzania — ogrzewają powietrze bezpośrednio, bez instalacji wodnej. Są tańsze, ale nie przygotowują ciepłej wody użytkowej. Pompy gruntowe (solanka-woda) pobierają ciepło z gruntu za pomocą kolektorów poziomych lub sond pionowych. Mają najwyższą efektywność (grunt ma stabilną temperaturę przez cały rok), ale ich montaż jest znacznie droższy ze względu na konieczność wykonania odwiertów lub rozłożenia kolektorów.

Monoblok vs split — różnice w konstrukcji

Pompy ciepła powietrze-woda występują w dwóch wariantach konstrukcyjnych. Monoblok to rozwiązanie, w którym cały obieg chłodniczy zamknięty jest w jednej jednostce zewnętrznej — do budynku prowadzą wyłącznie rury z wodą. Montaż jest prostszy i nie wymaga certyfikatu F-gazowego. Przykłady to Samsung EHS Mono R290 czy Neoheat Eko Mono R290. System split składa się z jednostki zewnętrznej (z kompresorem) i wewnętrznej (z wymiennikiem), połączonych rurami chłodniczymi. Wymaga instalatora z uprawnieniami F-gazowymi, ale oferuje większą elastyczność rozmieszczenia elementów. Przykładem jest Mitsubishi Heavy Hydrolution.

Czy pompa ciepła działa zimą?

Tak — nowoczesne pompy ciepła typu powietrze-woda pracują efektywnie nawet przy temperaturach zewnętrznych do -25°C. Oczywiście im niższa temperatura na zewnątrz, tym niższy współczynnik efektywności COP, ale pompa nadal produkuje ciepło. Przykładowo Samsung EHS Mono R290 utrzymuje 100% mocy grzewczej przy -10°C, a modele Fujitsu Super High Power produkują wodę 60°C przy -20°C bez wspomagania grzałką. W praktyce polski klimat (średnio -5 do -15°C zimą) jest w pełni w zasięgu możliwości współczesnych pomp ciepła.

Dla kogo jest pompa ciepła?

Pompa ciepła sprawdzi się zarówno w nowym domu, jak i podczas modernizacji starszego budynku. W nowych domach o niskim zapotrzebowaniu na ciepło (dobrze ocieplonych) pompa ciepła jest naturalnym wyborem — szczególnie w połączeniu z ogrzewaniem podłogowym i fotowoltaiką. W starszych domach warto rozważyć pompy zdolne do produkcji wody o temperaturze 65-75°C (jak Samsung EHS Mono R290), które mogą współpracować z istniejącymi grzejnikami bez konieczności ich wymiany. Kluczowe jest odpowiednie dobranie mocy pompy do zapotrzebowania cieplnego budynku — audyt energetyczny pomoże określić potrzeby.